Thay vì chỉ học thuộc lòng các mẫu câu giao tiếp hay ngữ pháp khô khan, sinh viên các lớp tiếng Trung thương mại của Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng đã có một trải nghiệm học tập đầy thực tế và bổ ích khi hóa thân thành những chuyên viên bán hàng và phân tích thị trường thực thụ. Vào sáng ngày 10/9/2026 và 17/9/2026, 12 nhóm sinh viên đã lần lượt trình bày báo cáo chuyên đề giữa kỳ với chủ đề đầy thách thức: “让企业出海” (Đưa doanh nghiệp ra biển lớn) – một bài toán chiến lược mà bất kỳ doanh nghiệp xuất khẩu nào cũng phải đối mặt, đặc biệt là khi hướng tới thị trường Trung Quốc đầy tiềm năng và cạnh tranh. Buổi báo cáo được tổ chức dưới sự chủ trì của TS. Vũ Hưng, cùng sự tham gia phản biện, nhận xét và góp ý kiến của các giảng viên: Thạc sĩ Vũ Xuân Nhật, Thạc sĩ Trần Thị Phương Mai và Thạc sĩ Lê Kim Oanh, giảng viên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc, Khoa Ngoại ngữ.

Mô hình học tập mới: nhập vai doanh nghiệp

Điểm đặc biệt của đợt báo cáo lần này nằm ở cách tiếp cận thực tiễn. Sinh viên không chỉ ngồi trên ghế nhà trường mà được yêu cầu giả định mình là nhân viên phòng Sale-Marketing hoặc chuyên viên phát triển thị trường của các doanh nghiệp xuất khẩu, các doanh nghiệp ấy các bạn tự xây dựng và chuẩn bị. Các lớp đã được chia thành 12 nhóm, tập trung nghiên cứu chuyên sâu về 6 mặt hàng chủ lực của nông sản và thủy sản Việt Nam, bao gồm: Cà phê (咖啡), Vải thiều (荔枝), Hạt điều (腰果), Măng cụt (山竹), Cá Basa (巴沙鱼) và Sầu riêng (榴莲). Đây đều là những mặt hàng có thế mạnh xuất khẩu rõ rệt và đang có nhu cầu lớn tại thị trường tỷ dân.

Mỗi sản phẩm đều có hai nhóm phụ trách, tạo nên sự đa dạng trong cách tiếp cận và giải pháp. Việc lựa chọn 6 sản phẩm này không phải ngẫu nhiên, mà phản ánh đúng xu hướng tiêu dùng và nhu cầu nhập khẩu của thị trường Trung Quốc trong những năm gần đây.

Hành trình 2 tuần: từ lý thuyết đến phân tích chuyên sâu

Trong vòng 2 tuần chuẩn bị, các nhóm sinh viên đã phải làm việc nghiêm túc và bài bản. Quy trình làm việc được các bạn chia thành nhiều giai đoạn rõ rệt. Ở giai đoạn đầu tiên, các nhóm tiến hành sàng lọc và thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp từ nhiều nguồn khác nhau. Các bạn không chỉ dựa vào các báo cáo từ Bộ Công Thương, số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, mà còn trực tiếp truy cập vào các trang thương mại điện tử lớn của Trung Quốc như Tmall, JD.com để khảo sát giá bán lẻ, đánh giá của người tiêu dùng và xu hướng tìm kiếm trên nền tảng Baidu.com .

Điểm nhấn của quá trình này là việc sinh viên tự phân công vai trò rõ ràng trong nhóm: người phụ trách phân tích thị trường (Market Research), người xây dựng chiến lược giá (Pricing Strategy), người đề xuất kênh phân phối (Distribution Channel) và người lo phần thuyết trình trước hội đồng. Mỗi thành viên đều phải nắm vững kiến thức nền tảng về thuật ngữ thương mại bằng tiếng Trung, từ đó xây dựng nên một bản báo cáo hoàn chỉnh.

Hành trang tiếng Trung “thực chiến”

Điều đáng ghi nhận là trong suốt quá trình chuẩn bị và báo cáo chuyên đề, sinh viên buộc phải sử dụng tiếng Trung như ngôn ngữ làm việc chính, mỗi nhóm có khoảng 15 phút đến 20 phút báo cáo. Các bạn đã thể hiện khả năng sử dụng thành thạo các cụm từ chuyên ngành như: 市场与商机 (Thị trường và cơ hội kinh doanh), 关税政策 (chính sách thuế quan), 冷链物流 (logistic chuỗi lạnh), 品牌定位 (định vị thương hiệu), và 消费者行为 (hành vi người tiêu dùng). Không chỉ dừng lại ở việc dịch thuật, các bạn còn phải biết cách sử dụng linh hoạt các cấu trúc câu phức tạp để diễn đạt quan điểm phân tích và bảo vệ lập trường của mình trước các câu hỏi phản biện từ giảng viên khách mời.

Những báo cáo ấn tượng: từ những con số đến chiến lược cụ thể

Phản biện - phần “lửa” tôi luyện nhà nghiên cứu tương lai

Sau mỗi phần thuyết trình, các giảng viên tham gia phản biện – những người có kinh nghiệm thực tế trong lĩnh vực xuất nhập khẩu và thương mại quốc tế – đã đưa ra những câu hỏi phản biện vô cùng hóc búa, đòi hỏi sinh viên không chỉ nắm vững kiến thức chuyên môn mà còn phải có tư duy chiến lược và khả năng ứng biến linh hoạt. Nội dung phản biện tập trung vào những tình huống thực tế đầy thách thức, chẳng hạn như: Tại sao doanh nghiệp Trung Quốc lại lựa chọn công ty của các em làm đối tác tin cậy? Giữa hàng ngàn doanh nghiệp có khả năng xuất khẩu sang Trung Quốc, đâu là thế mạnh và giá trị khác biệt mà công ty của các em có thể mang lại cho đối tác nước bạn? Bên cạnh đó, các giảng viên còn đặt ra nhiều câu hỏi xoáy sâu vào tính khả thi của chiến lược đề xuất, như: Làm thế nào để xác định đúng phân khúc thị trường mục tiêu tại Trung Quốc? Chi phí logistics và rủi ro tỷ giá sẽ được tính toán và kiểm soát như thế nào? Những mặt hàng trái cây thời gian vận tải lâu dài sẽ ảnh hưởng thế nào đến chất lượng? Bài toán nào cho nông thủy sản Việt Nam trên bàn cân thế giới ? Những câu hỏi này không chỉ kiểm tra kiến thức mà còn rèn luyện cho sinh viên khả năng phân tích đa chiều, tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề – những yếu tố then chốt đối với một chuyên viên thương mại quốc tế trong tương lai.

Điều đáng mừng là các nhóm sinh viên đã trả lời rất trôi chảy, tự tin bằng tiếng Trung, thể hiện tư duy nhạy bén. Mặc dù còn đôi chỗ các em còn chưa thực sự tự tin với những đáp án và quan điểm của nhóm mình đưa ra, nhưng quả thực các bạn đã vận dụng được kiến thức về quản trị rủi ro, đàm phán hợp đồng và xúc tiến thương mại vào phần bảo vệ báo cáo. Một số nhóm còn chuẩn bị cả bản kế hoạch dự phòng chi tiết, gồm các phương án điều chỉnh giá linh hoạt, đa dạng hóa sản phẩm và tìm kiếm đối tác chiến lược tại từng thành phố lớn.

Đánh giá cao từ giảng viên phản biện

Kết thúc các phiên báo cáo, đại diện hội đồng giảng viên đã có những nhận xét tích cực. Theo đánh giá, dù đây chỉ là một bài tập giả định trong chương trình học và các doanh nghiệp chỉ là tên giả do sinh viên đặt ra, nhưng chất lượng của các báo cáo không hề “giả”. Giảng viên nhấn mạnh: “Các em không chỉ cho thấy sự thuần thục về ngôn ngữ, mà quan trọng hơn, các em đã thể hiện được tầm nhìn chiến lược. Từ số liệu thống kê cụ thể, phân tích SWOT, đến các chứng nhận về an toàn chất lượng cho từng mặt hàng, đến các định hướng phát triển bền vững và tiếp cận thị trường ngách, tất cả đều là những thông tin quý báu mà bất kỳ doanh nghiệp xuất khẩu nào cũng có thể tham khảo”.

Kết quả thu lại không hề nhỏ

Phát biểu tại buổi tổng kết, giảng viên phụ trách bộ môn Tiếng Trung Thương mại thầy Vũ Hưng nhấn mạnh: “Chuyên đề lần này không chỉ là một bài kiểm tra điểm số. Mục tiêu lớn nhất là giúp các bạn sinh viên có cái nhìn thực tế về thị trường xuất nhập khẩu hai quốc gia Việt -Trung và thương mại quốc tế trên toàn cầu. Khi các bạn phân tích giá cả, doanh thu và xây dựng định hướng, các bạn không chỉ học tiếng Trung mà còn học cách tư duy như một nhà quản trị. Thành công của các bạn hôm nay là đã làm chủ được câu chuyện của mình, sẵn sàng đối mặt với những vấn đề phức tạp ngoài thực tế”.

Quả thực, với 12 nhóm, 6 sản phẩm, hai tuần chuẩn bị và hàng trăm trang dữ liệu được sàng lọc, sinh viên không chỉ nhận được điểm số cao mà quan trọng hơn, các bạn đã rút ra được những bài học quý giá về làm việc nhóm, kỹ năng thuyết trình và tinh thần chủ động sáng tạo. Tinh thần khởi nghiệp và khát khao “đưa doanh nghiệp Việt ra biển lớn” đã được thắp lên một cách tự nhiên và mạnh mẽ.

Kết thúc hai ngày báo cáo, trong không khí hào hứng của những tràng pháo tay và nụ cười, các sinh viên của các lớp Tiếng Trung Thương mại đã khẳng định rằng: học ngoại ngữ không chỉ để giao tiếp, mà còn để chinh phục những thị trường khổng lồ; và những bài học giảng đường sẽ trở nên sống động hơn bao giờ hết khi được đặt trong bối cảnh thực tế đầy thách thức. Chắc chắn, những “nhân viên sale-marketing” tương lai này sẽ mang đến những giá trị thiết thực cho nền xuất khẩu của đất nước trong tương lai gần./

(TS. Vũ Hưng - Giảng viên khoa Ngoại ngữ)