Bài trích trong Tạp chí Nghiên cứu lịch sử số 8 năm 2013
18 tháng 11, 2013 bởi
Bài trích trong Tạp chí Nghiên cứu lịch sử số 8 năm 2013
Trần Hữu Trung


Kính mời độc giả tìm đọc tại Phòng đọc NCKH - Trung tâm Thông tin - Thư viện - Trường Đại học Dân lập Hải Phòng

 


1. Bàn thêm về phong trào Phật giáo ở miền Nam Việt Nam năm 1963/ Lê Cung// Tạp chí Nghiên cứu lịch sử .- Số 8 .- 8/2013 .- Tr. 3 - 15
Phong trào Phật giáo miền Nam Việt Nam năm 1963 đi qua đã tròn nửa thế kỷ. Trong khoảng thời gian đó, phong trào đã thu hút sự nghiên cứu của các ngành sử học, văn học, tôn giáo học, chính trị học... kể cả trong nước và ngoài nước. Tuy nhiên, cho đến nay một số nội dung chủ yếu của phong trào như nguyên nhân, sự kiện mở đầu và ý nghĩa lịch sử vẫn chưa có sự thống nhất, ít nhiều đang gây tranh cãi giữa các nhà nghiên cứu. Bằng việc trình bày và phân tích các nguồn tư liệu từ nhiều phía, trong đó có những tư liệu mới phát hiện, bài viết đi đến một cái nhìn chân xác về nguyên nhân, sự kiện mở đầu và ý nghĩa lịch sử của phong trào Phật giáo miền Nam Việt Nam năm 1963.
Từ khóa: Lịch sử, Phật giáo, miền Nam, Việt Nam, 1963.

2. Kinh tế hàng hóa thời Mạc - Nhìn từ chợ làng/ Ngô Vũ Hải Hằng// Tạp chí Nghiên cứu lịch sử .- Số 8 .- 8/2013 .- Tr. 16 - 30
Bài viết tìm hiểu về kinh tế hàng hóa thời Mạc ở thế kỷ 16, thông qua việc xem xét mạng lưới chợ làng, sự mở rộng, xây mới hay chuyển mình, biến dổi, đô thị hóa của các chợ làng dưới tác động của các yếu tố nội sinh (sự phát triển của các làng nghề thủ công, các làng chuyên nghề, kết hợp với buôn bán nhỏ và chính sách "mở cửa" của nhà nước cầm quyền) và yếu tố ngoại sinh (kỷ nguyên thương mại của thế giới), từ đó, thấy được chiều cạch phát triển của nội thương, là cơ sở tất yếu cho sự phát triển ngoại thương.
Từ khóa: Kinh tế, lịch sử, thời Mạc, chợ làng.

3. Một vài nhận xét về sở hữu tư điền, tư thổ ở Nam Bộ nửa đầu thế kỷ 19: Trường hợp ở tỉnh Tiền Giang/ Nguyễn Phúc Nghiệp// Tạp chí Nghiên cứu lịch sử .- Số 8 .- 8/2013 .- Tr. 32 - 36
Tư điền, tư thổ là loại ruộng đất thuộc sở hữu của một người hay một số người, mà chủ sở hữu phải chịu thuế tư điền, tư thổ. Trên thực tế, tư điền, tư thổ được nhà Nguyễn tôn trọng. Đối với tư điền, tư thổ, tư nhân được quyền mua bán, chuyển nhượng, được đền bù với mức lương cao hơn công điền, công thổ khi được trưng dụng để xây dựng các công trình công cộng. Nhưng, khác với quyền tư hữu tuyệt đối của phương Tây, tư điền, tư thổ ở Việt Nam nếu không được sử dụng thì được nhà nước chia cấp cho một chủ sở hữu khác. 
Từ khóa: Lịch sử, tư điền, tư thổ, miền Nam, thế kỷ 19.

4. Vài nét về cơ chế hoạt động độc lập của tổ chức giám sát dưới triều Nguyễn/ Ngô Đức Lập// Tạp chí Nghiên cứu lịch sử .- Số 8 .- 8/2013 .- Tr. 37 - 42
Trong những năm 1831 - 1832, cùng với việc xây dựng một bộ máy hành chính hoàn chỉnh từ trung ương đến địa phương, vua Minh Mạng đã cho thiết lập một hệ thống các cơ quan giám sát (Viện Đô sát, Lục Khoa và Giám sát ngự sử 16 đạo) tương ứng với bộ máy hành chính đó. Không dừng lại ở việc xây dựng mà vua Minh Mạng đã phân định cho hệ thống giám sát này một cơ chế hoạt động khá đầy đủ. Hệ thống cơ chế đó không chỉ có trên lý thuyết mà còn được vua Minh Mạng và các vị vua kế tiếp là Thiệu Trị và Tự Đức vận hành vào thực tiễn khá hiệu quả. Bài viết đi sâu nghiên cứu nhằm làm rõ tính độc lập trong hoạt động giám sát các bộ, nha và hệ thống quan lại của các cơ quan giám sát dưới triều Nguyễn, trong đó tập trung vào các triều vua Minh Mệnh, Thiệu Trị và Tự Đức, từ đó, sẽ rút ra những bài học kinh nghiệm từ cơ chế hoạt động này.
Từ khóa: Lịch sử, bộ máy hành chính, triều Nguyễn.

5. Canada với Hiệp định Paris 1973: Nhìn lại lịch sử và luận giải/ Trần Thị Vinh// Tạp chí Nghiên cứu lịch sử .- Số 8 .- 8/2013 .- Tr. 51 - 58
Chiến tranh Việt Nam (1954-1973) có những tác động không nhỏ đối với Canada trên các bình diện kinh tế, chính trị - xã hội và văn hóa. Nhiều người Canada cho rằng, Canada hoàn toàn đứng ngoài cuộc chiến tranh này và tự hào về việc đất nước mình trở thành quê hương thứ hai của những người Mỹ phản chiến, về vai trò trung lập và sự trợ giúp nhân đạo cho những nạn nhân chiến tranh. Tuy nhiên, thực tế lịch sử còn cho thấy một câu chuyện khác. Bài viết tập trung phân tích quan điểm của các chính phủ cầm quyền ở Canada đối với cuộc chiến tranh ở Việt Nam (1954-1973), vai trò của Canada trong tiến trình ký kết và thực thi Hiệp định Paris 1973 về chấm dứt chiến tranh lập lại hòa bình ở Việt Nam và đưa ra một số nhận xét xung quanh những vấn đề nêu trên.
Từ khóa: Lịch sử, Canada, Hiệp định Paris, 1973.

6. Sự thật về năm 1937 ở Liên Xô/ Lê Sơn// Tạp chí Nghiên cứu lịch sử .- Số 8 .- 8/2013 .- Tr. 71 - 79
Trong hơn nửa thế kỷ qua, nhiều sách báo và các phương tiện thông tin đại chúng ở Nga và phương Tây thường nhắc tới năm 1937-1938 như một thời điểm khủng khiếp nhất trong lịch sử Liên Xô, khi "hàng chục triệu người vô tội" đã trở thành nạn nhân của những cuộc đàn áp đại trà, đã bị sát hại như "những kẻ thù của nhân dân" dường như theo chỉ thị của "kẻ độc tài Stalin" vốn hành động chỉ cốt để "cũng cố quyền lực cá nhân và trừng trị các đối thủ". Nhiều con số được dẫn ra, nhiều số phận của những con người cụ thể được kể lại. Song người ta hoặc vô hình hay cố ý bỏ qua một số điểm rất quan trọng là những cuộc chấn áp đã diễn ra trong hoàn cảnh nào, những sự kiện gì ở trong và ngoài nước đã ảnh hưởng tới tình hình ấy và liệu những kết luận được rút ra đã thật khách quan và chính xác chưa? Đó là những vấn đề đang thu hút sự chú ý của các nhà sử học nói riêng và của tất cả những ai đang quan tâm đến lịch sử nước Nga - Xô viết nói chung. Bài viết giới thiệu về cuộc trao đổi thẳng thắn xung quanh những vấn đề này giữa nhà sử học nổi tiếng Juri Zhukov, nghiên cứu viên cao cấp Viện Nghiên cứu lịch sử thuộc Viện Hàn lâm khoa học Nga và bình luận viên Vladimir Sukhomlinov của tờ "Literaturaja Gazeta".
Từ khóa: Lịch sử, Liên Xô, Nga, 1937.
 
Trung tâm Thông tin - Thư viện