TIN TỨC HPU

  Thứ hai, 14/12/2015 - 21:37:34

Giảng dạy môn Cơ sở văn hóa Việt Nam cho sinh viên Trung Quốc - Kỷ niệm đẹp trong sự nghiệp dạy học của tôi

Học kỳ I năm học 2015 - 2016 đã trôi qua. Học kỳ này đã để lại trong tôi thật nhiều cảm xúc. Có lẽ tôi sẽ không bao giờ quên học kỳ này vì tôi đã có một hoạt động khá đặc biệt - Tôi được phân công giảng dạy môn học Cơ sở văn hóa Việt Nam cho sinh viên trao đổi đến từ Đại học Bách khoa Quế Lâm, Trung Quốc.

 

Tôi đã tốt nghiệp thạc sỹ chuyên ngành Văn hóa học, lại từng giảng dạy môn Cơ sở văn hóa Việt Nam trên 10 năm. Tuy nhiên khi được giao nhiệm vụ giảng dạy môn học này cho sinh viên Trung Quốc thì tôi đã từ chối! Lý do ư? Vì sẽ phải dạy môn học này bằng Tiếng Anh cho đối tượng mà ngôn ngữ mẹ đẻ của họ là tiếng Trung. Tức là cả người dạy lẫn người học đều phải sử dụng ngoại ngữ. Khả năng “tam sao thất bản” hoàn toàn có thể xảy ra. Khó khăn thứ hai của tôi là ở nội dung của môn học - văn hóa Việt Nam và sinh viên là người Trung Quốc. Cái dễ là họ ở ngay cạnh Việt Nam, có rất nhiều điểm tương đồng trong văn hóa. Nhưng đó cũng chính là cái khó, lòng tự hào dân tộc của người Trung Quốc rất lớn. Họ luôn cho rằng mình là Trung Quốc - “quốc gia trung tâm” nên văn hóa của các quốc gia láng giềng chỉ là bản sao của họ mà thôi. Phải làm sao để khẳng định đặc trưng riêng của văn hóa Việt Nam  mà cũng không phủ nhận sạch trơn trong hoàn cảnh lịch sử mà quan hệ giữa hai nước từ xưa đến nay luôn nhạy cảm (cho dù là chỉ với 12 cô gái Trung Quốc bé nhỏ!). Thêm vào đó, để giải quyết những nhiệm vụ khăn trên, tôi chỉ có vỏn vẹn 30 tiết trong khi cũng môn này dạy cho sinh viên Việt Nam tôi có 68 tiết.

 

Đã lường trước những khó khăn nhưng được sự động viên của lãnh đạo Khoa, Nhà trường, tôi đã nhận lời.

 

Với khó khăn về rào cản ngôn ngữ, tôi đã hóa giải bằng cách đưa các hoạt động thực tế vào thay vì diễn giảng triền miên. Học về văn hóa, không gì tốt cho người học hơn là được “đắm chìm” trong môi trường của chính nền văn hóa ấy. Và văn hóa cũng chẳng là cái gì cao xa mà chính là tất cả các hoạt động sinh hoạt của người dân vẫn diễn ra hàng ngày. Sinh viên hoàn toàn có thể học mọi lúc mọi nơi và từ bất kỳ ai. Trước tiên giảng viên phải định hướng, tạo cơ hội để sinh viên có trải nghiệm về văn hóa. Giảng viên không cần nói nhiều về hiện tượng nữa nhưng phải lý giải được hiện tượng dưới góc độ văn hóa học. Hơn nữa phải hệ thống hóa được các hiện tượng để giúp người học rút ra được các đặc trưng của văn hóa. Cả sáu chủ đề học tập đều được tôi lên “kịch bản” như vậy và đều khiến sinh viên cảm thấy hứng thú vì rất gần gũi, thiết thực.

 

Ví dụ, với chủ đề “Nghệ thuật truyền thống của người Việt”, bên cạnh việc xem các video clip giới thiệu về nghệ thuật truyền thống của người Việt, giảng viên còn mang đến lớp một số tranh dân gian Đông Hồ để sinh viên có thể “sờ tận tay, nhìn tận mắt”!

 

 

Các bạn SV rất thích thú với nghệ thuật tranh dân gian Đông Hồ, các bạn đã

mua rất nhiều tranh để mang về Trung Quốc làm quà


Khi học chủ đề “Ẩm thực truyền thống của người Việt”, sinh viên đã có trải nghiệm thú vị khi được chia thành các nhóm nhỏ, tự đi chợ và nấu một món ăn truyền thống của người Việt. Khi giao một nhiệm vụ rất “mở” như thế, tôi đã cho sinh viên phát huy tối đa sự sáng tạo, linh hoạt của mình. Sinh viên có những trải nghiệm lý thú với một khu chợ không khác gì những khu chợ khác mà những người Việt vẫn đi hàng ngày. Các món ăn mà sinh viên tự tìm hiểu và chuẩn bị cũng khiến giảng viên có nhiều bất ngờ thú vị. Bất ngờ ở chỗ sinh viên đã nấu những món ăn rất Việt và cả những món rất Tàu, rất Tây! Sau đó, sinh viên giải thích rằng chúng em rất nhớ món ăn ở quê nhà nên đã nấu dù cô không yêu cầu. Còn món Tây là vì chúng em là thanh niên, và những món như xúc xích hay bánh mì đã trở nên quá phổ biến với chúng em! Sinh viên thấy bất ngờ hơn nữa khi được chỉ ra rằng, một cách vô thức, khi các bạn sống ở Việt Nam, các bạn đã Việt hóa các món Tây, món Tàu hệt như cách người Việt làm! Này nhé, bạn ăn bánh mì kẹp xúc xích (Tây) xào giá đỗ, chấm với “chí chương” (Tàu). Tách ra thì là ngoại nhập nhưng sự kết hợp này lại chỉ có ở người Việt và chính là biểu hiện của giao lưu văn hóa trong ẩm thực của người Việt. Khi bạn nấu món ăn quê nhà, vì không có gia vị nên bạn sử dụng nước mắm thay thế. Nước mắm là gia vị chỉ có ở Việt Nam nên bạn đã Việt hóa món ăn đó rồi!

 

 

Các cô gái Trung Quốc này đều là những “master chef” đấy nhé!

 

 

Sinh viên Trung Quốc cho rằng Việt Nam du nhập cà phê từ phương Tây nhưng cách pha cà phê ở Việt Nam khiến thức uống này ngon nhất trên thế giới. Trong hành lý về nước của bạn sinh viên nào cũng có cà phê Việt Nam để làm quà cho người thân!

 

Trong chủ đề “Trang phục truyền thống của người Việt”, tôi đã mặc áo dài, đội nón lá đến lớp. Sau khi giới thiệu khái quát về trang phục truyền thống của người Việt, tôi yêu cầu sinh viên làm một bài tập nhỏ trên lớp. Đề bài là “Hãy nhìn tôi và bình luận về trang phục mà tôi đang mặc”. Sinh viên đã có những bài viết thể hiện những quan điểm rất thú vị. Điểm mấu chốt mà các bạn đều đã phát hiện ra là cô mặc áo dài, một trang phục truyền thống của người Việt nhưng lại có rất nhiều điểm “không truyền thống” như hình vẽ, một số chi tiết trong cách thiết kế, màu sắc... 


 

Khi cô giáo và trang phục của cô cũng trở thành “giáo cụ”!

 

Buổi học sau, đến lượt tôi bất ngờ khi các bạn sinh viên đã công phu  chuẩn bị một video clip giới thiệu áo xường xám và mang áo bắt cô mặc để chứng minh rằng “Áo dài của người Việt giống áo xường xám Trung Quốc”! Thật là một tình huống khó khăn cho giảng viên! Sao để bảo vệ chính kiến mà lại không mất “hòa khí”! Cũng may, các bạn cũng thỏa mãn với các luận điểm mà cô đưa ra! 

 

 

Lần thứ hai, ngoài giáo án, giảng viên lại trở thành “giáo cụ”

 

Chủ đề “Kiến trúc truyền thống của người Việt” có lẽ là chủ đề mang lại nhiều kỷ niệm nhất cho cả cô và trò. Tôi đã lồng ghép chủ đề này trong một chuyến tham quan Việt phủ Thành Chương và bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. Trong suốt một ngày, sinh viên đã được đắm chìm trong những kiểu kiến trúc truyền thống của người Việt vùng Bắc Bộ. Từ nhà tranh vách đất đến những nhà ngói cây mít, nhà thờ họ, nhà hát múa rối nước... trong Việt phủ Thành Chương. Sau đó, sinh viên lại được tham quan rất nhiều các kiều kiến trúc của các tộc người thiểu số ở Việt Nam. Những kiểu kiến trúc như nhà mồ, nhà dài, nhà rông... đã thực sự gây ấn tượng mạnh cho sinh viên. Một ngày trời đi bộ dưới trời mưa rét đầu đông Hà Nội nhưng mắt bạn sinh viên nào cũng ánh lên sự háo hức tìm hiểu!

 

 

Nhà rông Bana có cầu thang cao và khó trèo, chắc các bạn không quên kỷ niệm

có một bạn sau khi trèo lên, được động viên mãi mới dám trèo xuống!


Để kết thúc học phần, tôi đã lựa chọn cách thi với đề thi “mở”. Các bạn được bốc thăm lựa chọn đề tài và thuyết trình có sử dụng bài powerpoint chuẩn bị trước. Buổi thi đã diễn ra thành công tốt đẹp! Các bạn đã chuẩn bị cho bài thuyết trình rất tốt. Đôi khi các bài thuyết trình quá hấp dẫn khiến cả cô và trò cũng quên đây là một buổi thi. Mọi người như đang ở một buổi tọa đàm về văn hóa Việt Nam lý thú.

 

 

Bạn Laura đang thuyết trình về “Văn hóa ẩm thực truyền thống Việt Nam”.

Đây là một trong những phần thuyết trình được giảng viên đánh giá đạt “Xuất sắc”

 

Vậy là học phần đã kết thúc! Ngày 12 - 12 vừa rồi các bạn đã lên đường về nước! Chia tay các bạn, trong tôi có chút hụt hẫng khi biết rằng khó có cơ hội gặp lại các bạn! Hiếm có học phần mà để lại trong tôi thật nhiều cung bậc cảm xúc như thế này. Vẫn biết còn nhiều lắm những dự định chưa làm được trong học phần này. Tôi cảm thấy rất áy náy vì chưa cho các bạn cơ hội tham gia trong phong tục hôn nhân hay cùng đi xem múa rối nước với các bạn. Tuy nhiên cái mà tôi cảm thấy hài lòng nhất đó không phải là mình đã dạy được các bạn cái gì về văn hóa Việt Nam mà quan trọng hơn, đã truyền một chút tình yêu với văn hóa Việt Nam tới các bạn. Hy vọng các bạn đều thành công trong cuộc sống và những ngày tháng học tập dưới mái trường Đại học Dân lập Hải Phòng để lại trong các bạn những ký ức đẹp!

ThS. Vũ Thị Thanh Hương

♦ Ý kiến của bạn
Chia sẻ :

Địa chỉ: Số 36 - Đường Dân Lập - Phường Dư Hàng Kênh - Quận Lê Chân - TP Hải Phòng
Điện thoại: 0225 3740577 - 0225 3833802 -- Fax: 0225.3740476 Email: webmaster@hpu.edu.vn