TIN TỨC HPU

  Thứ bảy, 02/08/2014 - 03:33:56

Bài trích Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống số 7 năm 2014

Xin trân trọng giới thiệu tới bạn đọc Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống số 7 năm 2014 tại Phòng Đọc tầng 5 nhà G - Trung tâm Thông tin Thư viện - Trường Đại học Dân lập Hải Phòng
 
1. Khu phố cổ Thăng Long - Hà Nội từ góc nhìn địa danh học/ Nguyễn Thị Việt Thanh// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống.- Số 7 .- 7/2014 .- Tr. 1-9
 
Địa danh là một nhân chứng thầm lặng về lịch sử tồn tại và phát triển của một khu vực trong những điều kiện chính trị, văn hóa, địa lí, kinh tế nhất định. Với bức tranh địa danh vẫn còn mang tính chất phác thảo trong một khoảng thời gian không đủ dài như vậy, ai cũng có thể cảm nhận được cái hồn chung của một khu phố được mang danh là “cổ” nhưng thầm lặng có những biến đổi và phát triển hết sức quan trọng cùng với sự biến đổi và phát triển của Hà Nội. Vì vậy bên cạnh mục đích học thuật, bài viết còn giúp những người sống ở Hà Nội, yêu Hà Nội có thêm tư liệu về lịch sử của khu vực mang tính biểu trưng của thành phố 1000 năm tuổi này. Bài viết nghiên cứu địa danh này ở 3 giai đoạn: thế kỉ 19, thời kì Pháp thuộc, sau năm 1945.
 
Từ khóa: Phố cổ Hà Nội, địa danh, văn hóa, lịch sử.

2. Xác định và phân loại hành động ngôn ngữ chửi mắng trong tiếng Việt/ Mai Thị Hảo Yến// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 7 .- 7/2014 .- Tr. 10-13

Chửi mắng là một trong những hành động nói năng của con người. Cũng như các hành động ngôn ngữ khác như nói, bảo, kể, hứa, khen, chào, thề, hỏi … chửi - chửi mắng khi hành chức cũng chịu sự chi phối các yếu tố nói chung của một hành động ngôn ngữ. Tuy nhiên, việc xác định và phân loại hành động ngôn ngữ này chưa thực sự được quan tâm nghiên cứu cụ thể. Vì thế, nội dung bài báo đi vào nghiên cứu sâu hơn về hành động ngôn ngữ chửi mắng trên các phương diện cơ bản như: các kiểu chửi mắng; lời dẫn của hành động ngôn ngữ chửi mắng; lời dẫn của hành động ngôn ngữ chửi mắng trong tác phẩm văn học và văn hóa mắng chửi của người Việt…

Từ khóa: Ngôn ngữ, hành động ngôn ngữ chửi mắng, tiếng Việt.

3. Dấu ấn tư duy – văn hóa của cư dân biển Thanh Hóa qua tên gọi nghề cá/ Nguyễn Văn Dũng// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 7 .- 7/2014 .- Tr. 14-17

Công cuộc xâm nhập biển của người Việt ở Thanh Hóa cách nay khoảng 5000 – 6000 năm qua di chỉ khảo cổ học văn hóa Hoa Lộc (Hậu Lộc) – một huyện ven biển của Thanh Hóa. Tuy nhiên, so với vùng biển Bắc Bộ thì biển ở Thanh Hóa lại được khai thác sớm và có nhiều đặc điểm, dấu ấn của cư dân biển, với nhiều giá trị văn hóa đặc sắc. Để góp phần phác thảo những nét tư duy văn hóa về nghề biển truyền thống xứ Thanh, từ góc độ ngôn ngữ khi nghiên cứu tên gọi nghề cá, bài viết này nghiên cứu tên gọi nghề cá từ góc độ ngôn ngữ, chúng tôi tập trung khảo sát các cách thức định danh gọi tên công cụ, phương tiện đánh bắt cá và tên gọi “cá” trong tâm thức ngư dân, trong thơ ca dân gian để phác thảo ra nét tư duy văn hóa của một cộng đồng cư dân sống bằng nghề biển ở Thanh Hóa.
 
Từ khóa: Tư duy văn hóa, cư dân biển, nghề cá, Thanh Hóa.

4. Xưng hô trong giao tiếp vợ chồng nông dân người Việt (trên cứ liệu một số tác phẩm văn học giai đoạn 1930-1945)/ Khuất Thị Lan// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 7 .- 7/2014 .- Tr. 18-25

Giao tiếp vợ chồng thuộc lĩnh vực ứng xử giao tiếp trong gia đình giữa những người khác giới. Theo đó, chủ đề giao tiếp và các hành vi ngôn ngữ chịu ảnh hưởng chủ yếu của hai nhân tố, đó là gia đình và giới. Nói đến nhân tố giới là nói đến đặc điểm riêng của mỗi giới, “đàn ông đến từ sao Hỏa, đàn bà đến từ sao Kim”. Ngôn ngữ học xã hội gọi đó là “phong cách ngôn ngữ nữ giới”, “phong cách ngôn ngữ nam giới”. Những đặc điểm này được in dấu vào từng nghi thức ứng xử lời nói trong giao tiếp nói chung và giao tiếp vợ chồng nói riêng. Vì thế, một điều dễ nhận thấy là trong cách hành xử của mỗi giới, đặc biệt trong ứng xử ngôn ngữ, sẽ mang đậm phong cách riêng của mổi giới. Bài viết tiến hành khảo sát đặc điểm xưng hô trong giao tiếp vơ chồng nông dân người Việt dựa trên những cứ liệu một số tác phẩm văn học thời kì 1930-1945.

Từ khóa: giao tiếp vợ chồng, mẫu xưng hô.

5. Đặc điểm về cấu tạo và ý nghĩa ngữ pháp của thành ngữ trái nghĩa trong tiếng Việt/ Trần Anh Tư// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 7 .- 7/2014 .- Tr. 26-29

Trái nghĩa là một hiện tượng phổ biến trong đời sống của con người, là một trong những hiện tượng phổ quát quan trọng của mọi ngôn ngữ. Đặc trưng bản chất của hiện tượng trái nghĩa có cơ sở từ sự đối lập bản chất và về mặt lô-gic học, hiện tượng trái nghĩa còn bắt nguồn từ cơ sở ở những khái niệm đối lập. Trái nghĩa xảy ra trên nhiều cấp độ của hệ thống ngôn ngữ, nhưng biểu hiện rõ nét nhất, bản chất nhất vẫn tập trung ở từ vựng, trong đó có thành ngữ - một loại đơn vị từ vựng đặc biệt. Bài viết đề cập đến một hiện tượng đặc biệt – thành ngữ trái nghĩa trong tiếng Việt, trong đó, tác giả đã xác định được 228 nhóm/ cặp đơn vị trái nghĩa. Các  nhóm/ cặp thành ngữ trái nghĩa này có những đặc điểm rất độc đáo về mặt cấu tạo và ý nghĩa khái quát.
 
Từ khóa: ngữ pháp, tiếng Việt, thành ngữ trái nghĩa.

6. Vai trò của chữ Katakana trong cấu tạo thuật ngữ tiếng Nhật/ Hoàng Anh Thi// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 7 .- 7/2014 .- Tr. 30-35

Song song với sự phát triển kinh tế, khoa học kĩ thuật của Nhật Bản, thuật ngữ trong ngôn ngữ này cũng phát triển ngày càng đa dạng, phức tạp. Mặc dù thuật ngữ là lớp từ vựng thường xuyên có sự tiếp xúc vay mượn nhiều nhất giữa các ngôn ngữ, nhưng thuật ngữ trong tiếng Nhật và tiếng Việt có đặc trưng riêng, con đường hình thành và phương thức cấu tạo khác nhau. Nội dung bài viết nêu ra một cách sơ lược những vấn đề nảy sinh trong phiên âm thuật ngữ bằng Katakana. Tuy nhiên, không thể phủ nhận là Katakana mang lại cho hệ thống thuật ngữ tiếng Nhật sự ổn định, hầu như là nhất quán, là cái mà thuật ngữ tiếng Việt hiện nay đang rất cần.
 
Từ khóa: chữ Katakana, thuật ngữ tiếng Nhật, vai trò.

7. Bàn về dịch thành ngữ Anh - Việt (trên cơ sở ngữ liệu các thành ngữ có yếu tố màu sắc: xanh, đen, đỏ, trắng)/ Nguyễn Văn Trào// Tạp chí Ngôn ngữ và đời sống .- Số 7 .- 7/2014 .- Tr. 36 – 44
 
Tác giả bài viết đã chỉ ra rằng các thành ngữ có thể dịch được bằng cách này hay cách khác, tuy nhiên những tình huống và hoàn cảnh khác nhau cần các cách dịch khác nhau. Có những thành ngữ có thể tìm thấy ở ngôn ngữ này nhưng lại vắng mặt ở ngôn ngữ khác, vì thế, khó có một phương pháp dịch nào được côi là tối ưu nhất. Nội dung bài viết cho thấy rằng chiến lược dịch lí tưởng là dịch một thành ngữ ở ngôn ngữ A bằng một thành ngữ ở ngôn ngữ B xem ra khó thực hiện. Việc lựa chọn một chiến lược dịch thuật cụ thể phụ thuộc vào các yếu tố như mục tiêu của văn bản đích, đặc điểm đối tượng độc giả được nhắm tới, những yêu cầu bắt buộc về tính nguyên bản của ấn phẩm.
 
Từ khóa: dịch thuật, thành ngữ, tiếng Anh, tiếng Việt.

Trung tâm Thông tin Thư viện

 

♦ Ý kiến của bạn
Chia sẻ :

Địa chỉ: Số 36 - Đường Dân Lập - Phường Dư Hàng Kênh - Quận Lê Chân - TP Hải Phòng
Điện thoại: 0225 3740577 - 0225 3833802 -- Fax: 0225.3740476 Email: webmaster@hpu.edu.vn